Sayaç Okuma

Sayaç Okuma

Nortek Enerji, merkezi sistemli binalarda kalorimetre, ısı pay ölçer ve su sayaçlarını okuyup faturalandıran, bütün illerde çalışan bir sayaç okuma firmasıdır. Sayaç okuma, merkezi ısıtmalı binalarda kalorimetre, ısı pay ölçer ve su sayaçlarındaki tüketimin dönem dönem okunup daire bazında faturaya dönüştürülmesidir. Nortek Enerji bu işi bina ve site yönetimleri adına uçtan uca üstlenir: okumayı sahada veya uzaktan alır, gider paylaşım belgesini hazırlar, itiraz geldiğinde dayanağını yönetime verir.

Okuma tek başına bir hizmet değildir. Yönetimin elinde işe yarayan şey endeks listesi değil, her bağımsız bölümün payını gösteren ve savunulabilir bir belgedir. Bu belgeyi T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın verdiği 205 numaralı yetki belgesiyle düzenliyoruz; belge tüm illerde geçerlidir, Bakanlık listesinden nasıl sorgulanacağını okuma yetki belgesi nasıl sorgulanır yazısında anlattık. Aşağıda hangi sayaçların okunduğunu, hangi yöntemlerin kullanıldığını, okumanın faturaya nasıl döndüğünü ve doğru faturalandırmanın şartlarını anlatıyoruz.

Merkezi Sistem Sayaç Okuma Neden Gerekir

Merkezi sistemde ısı tek bir kaynakta üretilir ve tüm bağımsız bölümlere ortak tesisattan dağıtılır. Yakıt faturası binaya tek kalem olarak gelir. Bu tek faturayı dairelere bölmenin tek adil yolu, her dairenin gerçekte ne kadar tükettiğini ölçmektir; ölçüm yoksa paylaşım metrekareye indirgenir ve az ısınan daire çok ısınanın hesabını öder. Ölçüme henüz geçmemiş binalar için adımlar merkezi paylaşım sistemine geçiş rehberinde.

Merkezi sistem sayaç okuma, bu ölçümün düzenli ve eksiksiz toplanması işidir. İşin üç bileşeni var: cihaz (kalorimetre, ısı pay ölçer, su sayacı), okuma (endeksin dönem sonunda alınması) ve hesap (mevzuata uygun paylaştırma). Üçünden biri eksikse sonuç savunulamaz. Bir daire üst üste okunamıyorsa o binanın gider paylaşımı da tartışmalı hâle gelir.

Okumanın kim tarafından yapıldığı da önemlidir. Yönetimin kendi görevlisiyle aldığı endekste sakin itirazı doğrudan yönetime yönelir; bağımsız bir firmanın aldığı okumada ise itirazın muhatabı ölçüm kaydını ve fotoğrafını sunabilen taraftır. Merkezi sistemin genel işleyişi için merkezi sistem ısıtma nedir sayfasına, sezon başlangıcı ve bitişi için merkezi ısıtma ne zaman çalışır sayfasına bakabilirsiniz.

Merkezi Sistemde Hangi Sayaçlar Okunur

Bir binada aynı dönemde birden fazla ölçüm kalemi bulunur. Hepsi okunur ama hepsi aynı kurala göre paylaştırılmaz.

Kalorimetre (ısı sayacı)

Daire girişinde, tesisatın gidiş ve dönüş hattına bağlanır. Debiyi ve gidiş-dönüş sıcaklık farkını ölçerek dairenin çektiği ısı enerjisini kWh veya MJ olarak sayar. Kat istasyonlu ve daire başına tek girişli tesisatlarda standart çözümdür. Ayrıntı: kalorimetre okuma hizmeti ve kalorimetre nedir sayfası.

Isı pay ölçer (pay ölçer)

Kolonların dikey geçtiği, yani her daireye ayrı bir ısı girişi çekilmemiş binalarda kullanılır. Radyatörün üstüne monte edilir, radyatör yüzey sıcaklığı ile oda sıcaklığı arasındaki farkı zamana yayarak oransal bir pay birimi üretir. Kalorimetre gibi kWh vermez; binadaki tüm ölçerlerin toplamı içinde o dairenin oranını verir. Ayrıntı: ısı pay ölçer okuma ve RF ısı pay ölçer. Kalorimetre ve pay ölçer ekranında hangi değere bakılacağı pay sayacı nasıl okunur rehberinde anlatılıyor.

Sıcak su sayacı

Sıhhi sıcak su, ısıtmadan ayrı bir devredir. Daire girişindeki veya kat kolektör dolabındaki sayaç, o dairenin bu devreden çektiği suyu m³ olarak sayar. Ayrıntı: sıcak su sayacı okuma.

Soğuk su sayacı

Mevzuat soğuk su paylaşımını ısı gider paylaşımı kapsamında düzenlemez; buna rağmen çoğu site soğuk suyu da daire bazında ölçüp ortak su faturasını buna göre böler. Soğuk su sayaçları ısı ve sıcak su okumasıyla aynı ziyarette ve aynı dönemde okunabilir; böylece yönetim tek bir belgede üç kalemi birlikte görür. Ayrıntı: soğuk su sayacı okuma.

Bina içi doğalgaz paylaştırma okuması

Burada bir sınırı net söylemek gerekir: binanın resmî doğalgaz sayacını dağıtım şirketi okur ve faturayı o keser. Bizim yaptığımız iş o değildir. Bizim işimiz, binaya gelen o tek gaz faturasını daire bazındaki ölçümlere göre paylaştırmak ve varsa bina içindeki ara gaz sayaçlarının endeksini takip etmektir. Ayrıntı: doğalgaz sayacı okuma ve doğalgaz kalorimetre hesaplaması.

Sayaç Okuma Yöntemleri: Elle, Walk-by, M-Bus ve Uzaktan Okuma

Dört yöntem var. Hangisinin uygun olduğu sayaçların tipine, haberleşme modülü taşıyıp taşımadığına ve dolapların yerine bağlıdır; bu keşifte belirlenir, telefonda belirlenemez.

M-Bus, ısı ve su sayaçlarının kablolu veya kablosuz olarak okunması için tanımlanmış bir haberleşme standardıdır (EN 13757 ailesi) ve markaya bağlı değildir; standardı destekleyen farklı markaların sayaçları aynı hattan okunabilir. Ayrıntı: M-Bus nedir. Hangi markaların okunabildiği konusunda okunabilen sayaç markaları yazısına bakabilirsiniz.

Uzaktan okumanın yönetim açısından asıl kazancı hız değil kapsamadır: kimsenin evde olmaması dönemi boş bırakmaz, her daire her dönem ölçülür, hesap eksiksiz kapanır. Kurulum ve donanım tarafı için uzaktan sayaç okuma sistemi hizmetine, hangi binaya hangi cihazın uyduğu için sayaç okuma cihazı seçimi rehberine, modeller ve fiyatlar için ürün kataloğumuza bakın; sistemin çalışma mantığı uzaktan sayaç okuma sistemi nedir yazısında anlatılıyor.

Merkezi Isıtma Sayaç Okuma: Doğru Faturalandırma

Okumanın hesaba dönüşme kuralı serbest değil, yazılı. Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik (RG 14/4/2008, sayı 26847 mükerrer) ısıtma gideri için toplamın %70'ini ölçülen tüketime, %30'unu kapalı kullanım alanına dağıtır (m. 8/1).

İki ayrımı bilmeyen bina yıllarca yanlış fatura dağıtır:

• Sıhhi sıcak su %70/%30'a girmez. Aynı yönetmeliğin 8. maddesinin dördüncü fıkrasına göre sıcak su tüketim gideri, tamamı bağımsız bölümlerdeki sıcak su ölçüm ekipmanlarının ölçtüğü değere göre paylaştırılır. Yani kışın hiç ısınmayan daire de %30 ortak payı öder, ama hiç sıcak su kullanmayan daireye sıcak su kaleminden pay düşmez.
• Kazandan sıcak su da üretiliyorsa tek fatura ikiye ayrılır. Önce sıcak su üretimine giden yakıt payı hesaplanıp toplam giderden düşülür; kalan tutar ısıtma gideri olarak %70/%30 ile dağıtılır, düşülen kısım sıcak su sayacı okumalarına göre bölünür. Adım adım işleyiş: merkezi sistemde sıcak su hesaplama.

Bir dairenin sayacı durmuşsa, ekranı okunmuyorsa veya daireye üst üste girilememişse o daire için ölçüm yok demektir. Bu durumda tüketim, yönetmeliğin arıza ve okunamama hâli için öngördüğü yönteme göre belirlenir: önce dairenin kendi geçmiş dönem tüketimi, o da yoksa binadaki benzer bağımsız bölümlerin ortalaması esas alınır. Uygulanan yöntem gider paylaşım belgesinde açıkça not edilir; sessizce ortalama yazılmaz. Hesabın bütün mantığı için ısı gider paylaşımı nedir, nasıl hesaplanır sayfasına bakın.

Okumadan Faturaya: Dönem Nasıl Kapanır

1. Başlangıç endeksleri alınır. Hizmetin ilk döneminde her bağımsız bölümün referans endeksi kaydedilir. Sonraki her hesap bu satıra dayanır; eksik alınmış bir başlangıç endeksi bir yıl boyunca itiraz üretir.
2. Dönem sonunda okuma yapılır. Takvimde sabitlenen tarih aralığında bütün cihazlar okunur. Isı, sıcak su ve varsa soğuk su okuması aynı dönemde alınır; farklı tarihlerde alınırsa faturayı dayandırdığınız dönem kayar.
3. Yakıt faturası ve gider kalemleri toplanır. Dönemin yakıt faturası, varsa ortak elektrik ve işletme giderleri yönetimden alınır.
4. Kapalı kullanım alanı listesi doğrulanır. %30'luk kısım bu listeye göre dağıtıldığı için daire metrekareleri ve bağımsız bölüm sayısı teyit edilir.
5. Paylaştırma hesaplanır. Isıtma %70/%30 ile, sıcak su tamamı ölçüme göre, diğer kalemler yönetim kararına göre bölünür.
6. Gider paylaşım belgesi teslim edilir. Her daire için ilk endeks, son endeks, tüketim, birim gider ve pay ayrı satırlarda gösterilir. Belgenin hazırlanması ve sakinlere iletilmesi fatura paylaşımı kapsamındadır.

Nortek Enerji İle Sayaç Okuma ve Raporlama Çözümleri

Raporlama bu işin görünen yüzüdür. Bir yönetici okumanın nasıl alındığını sormaz; eline gelen dökümün sakine gösterilebilir olup olmadığına bakar. Teslim ettiğimiz rapor seti şu üç parçadan oluşur:

• Daire bazlı döküm. Her bağımsız bölüm için ilk endeks, son endeks, dönem tüketimi, birim gider ve hesaplanan pay. Isıtma payı, sıcak su payı ve ortak pay ayrı kalemler hâlinde durur; tek bir toplam rakam yazmak itirazın kaynağıdır.
• Tüketim karşılaştırma. Dairenin önceki dönemleriyle ve bina ortalamasıyla karşılaştırması. Bu tablo yönetime iki şey verir: anormal sıçramayı erken görmek ve "ben fazla ödüyorum" itirazına sayıyla cevap vermek.
• İtiraz dosyası. İtiraz eden daire için endeks geçmişi, okuma kaydı ve varsa okuma fotoğrafı bir arada çıkarılır. Tüketim gerçekten sıçramışsa sebep tesisatta aranır; pratikte en sık bulunanlar akan bir batarya, arızalı rezervuar veya sirkülasyon hattındaki kaçaktır. Cihazdan şüphe ediliyorsa teknik servis devreye girer.

Bunların üstünde bir de dönem arşivi duruyor. Her dönemin okuma kaydı ve hesap dökümü saklanır; yönetim değiştiğinde yeni yönetim geçmiş dönemleri devralır, mahkemeye taşınan bir gider itirazında ise geçmiş dönemler tarih tarih çıkarılabilir. Bir sakinin "geçen yıl da fazla ödedim" iddiasına cevap verebilmenin tek yolu, o yılın kaydının hâlâ elde olmasıdır.

Birden fazla bina yöneten profesyonel yönetim şirketleri için raporlama bina bina değil portföy düzeyinde kurulur: aynı dönemde okunan tüm binaların durumu tek listede görülür, hangi binada kaç daire okunamadı, hangi binada arızalı cihaz var, hangi bina raporu teslim edildi. Bu liste olmadan on binalık bir portföyde eksik dönem ancak sakin şikâyetiyle fark edilir.

Okuma ve paylaştırma tarafını kendi yazılımımızla yürütüyoruz; yönetimini kendi personeliyle yapan siteler için aynı işi yapan sayaç okuma ve faturalandırma programı ayrıca temin edilebilir. Nortek Enerji T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan yetkili bir firmadır (yetki belgesi no: 205), ISO 9001 kalite yönetim sistemi belgesine sahiptir (belge no Q936647525) ve okuma altyapımız üzerinden 5 milyonun üzerinde konutun sayacı okunmaktadır. Uzaktan okumada kullanılan GSM, Wi-Fi, USB ve Bluetooth M-Bus master cihazlarını kendimiz üretiyoruz; Türkiye'de pek çok sayaç okuma firmasının yazılım ve cihaz altyapısı da Nortek tarafından sağlanıyor. Cihazlarımızı m-bus.com.tr adresinden inceleyebilirsiniz; uzaktan anlık sayaç okuma için EnerjiPay platformumuzu kullanabilirsiniz.

Doğru Faturalandırmanın Beş Şartı

Aynı yönetmelikle çalışan iki bina arasında fark yaratan şey hesap formülü değil, aşağıdaki beş maddeye uyulup uyulmadığıdır.

1. Kapsama tam olacak. Binadaki her bağımsız bölüm her dönem ölçülecek. Bir daire sürekli okunamıyorsa o binanın tamamının hesabı zayıflar.
2. Dönem tek olacak. Bütün cihazlar aynı dönem aralığında okunacak; yakıt faturasının dönemi ile okuma dönemi örtüşecek.
3. Kapalı kullanım alanı listesi doğru olacak. %30'luk kısmın dayanağı budur; yanlış metrekare, doğru okumayı bile yanlış faturaya çevirir.
4. Arızalı cihaz kayda geçecek. Duran sayaç tespit edildiği dönemde yönetime yazılı bildirilecek, uygulanan alternatif yöntem belgede gösterilecek.
5. Cihazlar geçerli olacak. Isı sayaçları periyodik muayeneye tabidir; Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği'ne göre periyodik muayene süresi damgalandığı yıl birinci yıl sayılmak üzere 5 yıldır. Ayrıntı: ısı sayaçları muayene yönetmeliği.

Sayaç Okuma ve Faturalandırma Hizmetinin Kapsamı

Hizmet sözleşmesinde netleşmesi gereken kalemler şunlardır: okuma yöntemi, dönem sıklığı (yaygın uygulama aylık veya iki aylık), ayın hangi aralığında okuma yapılacağı, raporun kaç gün içinde teslim edileceği, itiraz halinde izlenecek süreç ve arızalı cihazın bildirim şekli. Bu altı başlık sabitlenmezse her dönem yeniden konuşulur ve ay sonunda gecikmeye dönüşür.

Dönem içinde değişen şeyler de kapsama girer. Daire el değiştirdiğinde devir tarihindeki endeks tespit edilir ve dönem, eski ile yeni malik arasında bu endekse göre bölünür; tespit yapılmazsa fatura tamamı yeni malike çıkar ve itiraz kaçınılmaz olur. Aynı şekilde bir cihaz değiştirildiğinde eski cihazın son endeksi ile yeni cihazın başlangıç endeksi aynı tutanağa yazılır, yoksa o dairenin dönem tüketimi hesaplanamaz. Bu iki kayıt küçük görünür ama gider paylaşımında en sık atlanan ve en çok itiraz üreten kalemlerdir.

İş bölümü de baştan yazılır. Bizim tarafımızda: okuma, hesap, belge, itiraz dayanağı ve cihaz arızasının raporlanması. Yönetimin tarafında: yakıt faturası ve gider kalemlerinin zamanında iletilmesi, kapalı kullanım alanı listesinin doğruluğu, cihaz değişimi kararı ve tahsilat. Okuma döneminde yönetimin adım adım neye bakacağı site yöneticisinin kontrol listesi yazısında duruyor. Hizmet bedeli daire sayısı, okuma yöntemi ve dönem sıklığına göre değişir; keşif yapılmadan fiyat verilmez.

Hizmete Nasıl Başlanır

1. Bilgi alınır. Bina veya site adresi, bağımsız bölüm sayısı, cihaz tipi (kalorimetre mi ısı pay ölçer mi) ve cihazların nerede olduğu sorulur.
2. Keşif yapılır. Kazan dairesi, kolektör dolapları ve cihazlar görülür; uzaktan okumaya uygunluk belirlenir.
3. Teklif verilir. Yöntem, dönem sıklığı ve kapsam netleştikten sonra fiyat teklifle bildirilir. Bedeli belirleyen kalemleri okuma bedeli nasıl belirlenir yazımızda açtık.
4. Yönetim kararı alınır. Hizmet, yönetim planı ve kat malikleri kararına uygun şekilde onaylanır.
5. Başlangıç endeksleri alınır, takvim sabitlenir. İlk dönem referansı kaydedilir ve dönemsel okuma başlar.

Hizmet Verdiğimiz İller

Merkez ofisimiz Sivas Cumhuriyet Teknokent'te; Sivas hem saha ekibimizin bulunduğu hem de en yoğun çalıştığımız ildir. Sivas'taki bina ve site yönetimleri için ticari bilgiler Sivas sayaç okuma firması sayfasında; işin nasıl yürüdüğünü, yönetimin neyi sorması gerektiğini ve dönem takvimini adım adım anlatan ayrıntılı kaynak ise Sivas site yönetimleri için sayaç okuma rehberi sayfasındadır. Binaya hangi cihazın uygun olduğuna karar vermeniz gerekiyorsa Sivas kalorimetre ve ısı pay ölçer seçimi sayfasına bakabilirsiniz.

Sivas dışında Türkiye genelinde hizmet veriyoruz ve her il için ayrı bir sayfamız var. Büyük şehirler: İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Kayseri sayaç okuma sayfaları. Ayrıca Samsun sayaç okuma, Manisa sayaç okuma ve Mardin sayaç okuma sayfalarımız var. Doğu Anadolu'da Malatya sayaç okuma ve Elazığ sayaç okuma, Akdeniz'de Adana sayaç okuma sayfalarımız da var. Diğer iller için üst menüdeki Sayaç Okuma başlığı altındaki il listesinden kendi ilinizi seçebilirsiniz.

Bir noktayı açık yazalım: saha okuması yapılan iller ile ağırlıklı olarak uzaktan okuma üzerinden çalıştığımız iller aynı değildir. Binanızın bulunduğu ilde hangi yöntemin geçerli olacağı keşifte netleşir; il sayfasına bakıp emin olamadıysanız doğrudan arayın, tek konuşmada söyleyelim. Tüm hizmet listemiz hizmetler sayfasında.

Sık Sorulan Sorular

Sayaç okuma hizmeti nedir, kimler için verilir?
Merkezi ısıtmalı bina ve sitelerde kalorimetre, ısı pay ölçer ve su sayaçlarındaki endekslerin dönem dönem okunup daire bazında gider paylaşım belgesine dönüştürülmesidir. Hizmet, apartman ve site yönetimleri ile profesyonel yönetim şirketleri için verilir.

Merkezi sistemde hangi sayaçlar okunur?
Kalorimetre veya ısı pay ölçer (ısıtma), sıcak su sayacı, yönetim istiyorsa soğuk su sayacı ve varsa bina içi ara gaz sayaçları okunur. Hepsi aynı dönemde alınır ama her kalem kendi kuralına göre paylaştırılır.

Isıtma gideri nasıl paylaştırılır?
26847 mükerrer sayılı Yönetmeliğin 8. maddesinin birinci fıkrasına göre ısıtma giderinin %70'i bağımsız bölümlerde ölçülen tüketime, %30'u kapalı kullanım alanına göre paylaştırılır. Sıhhi sıcak su gideri bu paylaşıma girmez; tamamı ölçülen tüketime göre dağıtılır.

Daireye girilemezse veya sayaç okunamazsa ne olur?
Uzaktan okuma varsa daireye girilmesi gerekmez. Yerinde okumada daire kapalıysa ikinci ziyaret planlanır; ölçüm hiç alınamazsa yönetmeliğin arıza ve okunamama hâli için öngördüğü yöntem uygulanır, yani dairenin geçmiş dönem tüketimi, o da yoksa benzer bağımsız bölümlerin ortalaması esas alınır ve bu durum gider paylaşım belgesinde belirtilir.

Doğalgaz sayacımızı da siz mi okuyorsunuz?
Binanın resmî doğalgaz sayacını dağıtım şirketi okur ve faturayı o keser. Bizim işimiz, binaya gelen o tek gaz faturasını daire bazındaki ölçümlere göre paylaştırmak ve varsa bina içindeki ara gaz sayaçlarının endeksini takip etmektir.

Uzaktan okuma için sayaçların değişmesi gerekir mi?
Mevcut cihazların haberleşme modülü destekleyip desteklemediğine bağlıdır. Keşifte tespit edilir; desteklemiyorsa seçenekler ve maliyeti yönetime yazılı olarak sunulur, karar yönetimindir.

Okuma ne sıklıkla yapılır ve rapor ne zaman teslim edilir?
Sıklık yönetimle birlikte belirlenir; yaygın uygulama aylık veya iki aylık dönemlerdir. Okuma tarih aralığı ve rapor teslim süresi sözleşmede sabitlenir, her dönem yeniden konuşulmaz.

Kalorimetrelerin periyodik muayenesi ne zaman gelir?
Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği'ne göre ısı sayaçlarının periyodik muayene süresi, damgalandığı yıl birinci yıl sayılmak üzere 5 yıldır. Muayene yükümlülüğü cihaz sahibine aittir; biz okuma sırasında süresi yaklaşan cihazları yönetime bildiririz.

Sayaç okuma hizmetinin bedeli nedir?
Bağımsız bölüm sayısı, okuma yöntemi ve dönem sıklığına göre değişir. Keşif yapılmadan fiyat verilmez; keşif sonrası kapsamı yazılı teklifle bildiririz.