Sayaç okuma firması değiştirilirken eski firmadan veri arşivi, cihaz listesi ve şifre anahtarları alınır; yeni firma devir okumasıyla başlar.
Bu yazı, yönetimin bir sayaç okuma firması ile çalışırken diğerine geçtiği haftaları ele alıyor: fesih ve okuma takvimi nasıl üst üste getirilir, hangi dosyalar hangi biçimde istenir, kablosuz sayaçlarda anahtar teslimi nasıl kontrol edilir ve ilk faturada nelere bakılır. Kablosuz okumanın genel işleyişi wireless M-Bus sayaç okuma sayfasında; devrin hesap tarafı, yani devir tutanağı ve endeks farkının nasıl ele alındığı ise fatura paylaşımı hizmet sayfasında anlatılıyor.
Sözleşme ve dönem sonu zamanlaması
Firma değişikliğinde en sık yapılan hata, fesih tarihini takvime bakmadan seçmektir. Eski sözleşme dönemin ortasında biter, yeni firma da bir sonraki okuma gününe kadar sahaya çıkmazsa arada sahipsiz bir aralık oluşur: sayaçlar tüketimi saymaya devam eder ama o aralığın hesabını kimin çıkaracağı belli değildir.
Bunu önlemenin yolu, eski firmanın son işini ve yeni firmanın ilk işini aynı okumaya bağlamaktır. Pratikte üç sıralama işe yarar:
- Önce sözleşmeye bakın. Mevcut sözleşmedeki fesih bildirimi süresi ve hizmet bitiminde verinin teslimine ilişkin madde, takvimin sınırlarını belirler. Böyle bir madde yoksa teslim talebini fesih yazısının içine yazın.
- Eski firmanın son dönemini kapatmasını isteyin. Son okumayı yapıp gider paylaşım belgesini teslim eden firma, devrin başlangıç noktasını da belgelemiş olur.
- Yeni firmanın devir okumasını o tarihe yakın tutun. Devir okuması eski firmanın son okumasına ne kadar yakın olursa aradaki tüketimi açıklamak o kadar kolaylaşır.
Isıtma sezonunun ortasında da firma değiştirilebilir; dönemin kapanması şartı sezonla değil okumayla ilgilidir. Sezon dışında yapılan geçişin tek avantajı, ilk dönemin düşük tüketimli aylara denk gelmesi ve olası bir uyuşmazlığın küçük tutarlar üzerinde konuşulmasıdır.
Eski firmadan istenecek veriler ve dosya biçimi
Yönetmelik, ölçülen verilerin en az beş yıl dijital ortamda saklanmasını şart koşar (Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik, RG 14/4/2008-26847, madde 10). Bu arşivin firma değişince binayla birlikte taşınması gerekir; çünkü yeni dönemde okunamayan bir cihazın payı, yönetmeliğin 11. maddesi uyarınca o dairenin geçmiş dönem tüketiminden hesaplanır. Geçmişi elinde olmayan yeni firma bu hesabı yapamaz.
Talep listesini yazılı ve maddeli verin. Asgari olarak şunlar istenir:
- Son beş yılın dönem bazında daire endeksleri ve tüketimleri
- Cihaz envanteri: daire, oda veya radyatör, cihaz türü, marka, model ve seri numarası
- Kapalı kullanım alanları ve varsa blok ya da grup ayrımı
- Arıza, değişim ve okunamama kayıtları; hangi dönemde hangi yöntemle hesap yapıldığı
- Kalorimetrelerin damga yılları ve muayene tarihleri
- Kablolu M-Bus hattı varsa cihazların birincil ve ikincil adres listesi
Biçim, içerik kadar önemlidir. PDF olarak verilen bir arşiv okunabilir ama işlenemez; yeni firmanın programına aktarılması için verinin Excel ya da CSV gibi tablo biçiminde, her satırda seri numarası bulunacak şekilde istenmesi gerekir. Seri numarası, daire adının değiştiği veya cihazın başka odaya taşındığı durumlarda kaydı doğru eşleştiren tek alandır. Bizim kullandığımız sayaç okuma programı da veriyi Excel'e aktarabildiği için aynı talebi devreden taraf olduğumuzda karşılayabiliyoruz.
Sayaçlar, anahtar ve şifreleme
Kablolu okumada firma değişikliği çoğunlukla adres listesi ve hattın durumuyla ilgilidir. Kablosuz okumada ise belirleyici olan şifre anahtarlarıdır. Wireless M-Bus sayaçların yayını genellikle AES-128 ile şifrelenir ve anahtar sayaç başınadır: her cihazın kendine ait bir anahtarı vardır ve bu anahtar sayacı teslim eden üretici veya tedarikçi tarafından verilir. Anahtarı olmayan alıcı yayını görür ama endeksi çözemez.
Devirde anahtarlar için şu kontrol yapılmalıdır:
- Anahtar listesi seri numarasıyla eşleşmiş olmalı. İsimsiz bir anahtar listesi, hangi anahtarın hangi cihaza ait olduğunu göstermediği için işe yaramaz.
- Liste eksiksiz olmalı. Sonradan değiştirilen veya eklenen cihazların anahtarları çoğu zaman ilk teslimde yer almaz; envanterdeki her seri numarasının karşılığı aranır.
- Teslim, eski firma ayrılmadan doğrulanmalı. Yeni firma listeyi yükleyip bir deneme okuması yapar; çözülemeyen yayın varsa eksik anahtar o gün tespit edilir.
Anahtar sayaçla birlikte binaya teslim edilmiş bir veridir; okuma firmasına ait değildir. Bu nedenle sözleşmeye anahtar listesinin yönetime teslim edileceğini yazdırmak en sağlam yoldur. Anahtarın kaybolması hâlinde ne olacağı ve kablosuz sistemde bakım sorumluluğu M-Bus ve wM-Bus işletmesi yazısında ayrıca ele alındı.
Cihaz mülkiyeti: sayaç binanın, toplayıcı kimin?
Daire sayaçları kural olarak bağımsız bölüm sahiplerinin ya da binanın malıdır. Okuma altyapısı ise farklı olabilir: koridordaki RF toplayıcı, kolektör dolabındaki M-Bus master veya GSM modem, kurulumu yapan okuma firmasının mülkiyetinde kalmış olabilir. Firma ayrılırken bu cihazları sökerse sayaçlar ölçmeye devam eder ama uzaktan okuma durur.
Bu yüzden fesihten önce şu soru yazılı olarak sorulmalıdır: binadaki okuma cihazlarından hangisi kime aittir ve hizmet bitince ne olacaktır? Cihazlar kalacaksa yeni firmanın onları kullanıp kullanamayacağı keşifte kontrol edilir; gidecekse yerine konacak cihaz devir okumasından önce kurulur. Yeni sayaç almak firma değişikliğinin bir parçası değildir; okunabilen mevcut sayaçlar yerinde kalır.
Devir okuması ve deneme dönemi
Yeni firmanın ilk sahadaki işi, bütün cihazları kayda geçiren devir okumasıdır. Bu okumanın amacı yalnız endeks almak değil, eski firmadan gelen listenin sahayla tutup tutmadığını görmektir. Okunan her cihaz, envanterdeki seri numarasıyla eşleştirilir. Envanterde olup sahada bulunmayan, sahada olup envanterde yer almayan ve hiç yayın vermeyen cihazlar ayrı bir listeye alınır.
Bu liste yönetime yazılı verilir ve ilk dönem kapanmadan çözülmesi gereken işlerin listesidir: eksik anahtar için tedarikçiye başvuru, pili bitmiş cihaz için servis, envantere girmemiş cihazın kaydı. İlk dönem bu işlerle birlikte bir deneme dönemi gibi yürütülürse ilk belgede sürpriz kalmaz.
İlk dönem faturasında dikkat
Yeni firmanın düzenlediği ilk gider paylaşım belgesi, devrin doğru yapılıp yapılmadığını gösteren ilk belgedir. Yönetim bu belgeyi onaylamadan önce dört noktaya bakmalıdır:
- İlk endeks devir okumasıyla aynı mı? Dönemin başlangıç endeksi, eski firmanın son endeksi veya devir tutanağındaki değer olmalıdır. Başka bir sayı kullanılmışsa aradaki tüketim kaybolur ya da iki kez sayılır.
- Tahmini hesap yapılan daireler işaretlenmiş mi? Okunamayan cihazlarda kullanılan yöntem belgede ayrıca belirtilmelidir.
- Kapalı alanlar ve gruplar eskisiyle aynı mı? Alan bilgisi yeniden girildiğinde yapılan bir hata, ölçümle ilgisi olmadan bütün payları değiştirir.
- Belge eski belgeyle karşılaştırılabilir mi? Biçim değişse de daire, tüketim ve tutar sütunları yan yana konduğunda dönemler arasındaki fark açıklanabilir olmalıdır.
İlk dönemde sakinlerden gelen sorular da artar; firma değişikliğinin ve yeni okuma takviminin önceden duyurulması bu soruların önemli bir kısmını önler. İtiraz gelirse dayanak, devir okuması ile eski firmadan alınan arşivdir.
Firma değişikliğinde Nortek Enerji
Nortek Enerji, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan yetkili bir okuma ve paylaştırma firmasıdır (yetki belgesi no: 205, tüm illerde geçerli) ve ISO 9001 kalite yönetim sistemi belgesine sahiptir (belge no Q936647525). Devir aldığımız binalarda veri talep listesini yönetimle birlikte hazırlıyor, devir okumasını yapıyor ve kablolu ya da kablosuz okunan mevcut sayaçları yerinde bırakıyoruz. Cihazlarımızı m-bus.com.tr adresinden inceleyebilirsiniz; uzaktan anlık sayaç okuma için EnerjiPay platformumuzu kullanabilirsiniz.
Mevcut firmanızdan ayrılmadan önce sayaç türünü, daire sayısını ve sözleşmenizin bitiş tarihini iletin; devir takvimini birlikte çıkaralım: 0505 059 88 58 · iletişim sayfası
Sık sorulan sorular
Sayaç okuma firmasını değiştirmek için dönemin bitmesini beklemek gerekir mi?
Beklemek şart değildir ama en temiz yol, eski firmanın son okumasıyla yeni firmanın devir okumasını aynı tarihe yakın tutmaktır. Böylece hiçbir tüketim aralığı sahipsiz kalmaz ve ilk dönemin başlangıç endeksi belgelenmiş olur.
Eski firma geçmiş verileri vermezse ne yapılır?
Önce sözleşmedeki veri teslimi maddesine dayanarak yazılı talepte bulunulur. Yönetimin elindeki eski gider paylaşım belgeleri ve sayaçların hafızasındaki kayıtlar geçmişin bir kısmını kurtarır. Kablosuz sayaçların anahtarları için sayacı teslim eden üretici veya tedarikçiye başvurulabilir.
wM-Bus sayaçların şifre anahtarlarını kim teslim eder?
Anahtar sayaç başınadır ve ilk olarak sayacı teslim eden üretici veya tedarikçi tarafından verilir. Firma değişikliğinde anahtar listesi seri numaralarıyla eşleşmiş hâlde yönetim üzerinden yeni firmaya geçer ve eski firma ayrılmadan deneme okumasıyla doğrulanır.
Binadaki toplayıcı ve modemler eski firmaya aitse ne olur?
Firma ayrılırken bu cihazları sökebilir; sayaçlar ölçmeye devam eder ama uzaktan okuma durur. Bu yüzden okuma cihazlarının kime ait olduğu fesihten önce yazılı olarak sorulur ve sökülecek cihazın yerine konacak cihaz devir okumasından önce kurulur.
Yeni firmanın ilk faturasında neye bakılmalı?
Başlangıç endeksinin eski firmanın son endeksiyle veya devir tutanağıyla aynı olup olmadığına, tahmini hesap yapılan dairelerin belirtilip belirtilmediğine ve kapalı alanların eski belgeyle tutup tutmadığına bakılır.
.