Su sayaçlarının periyodik muayene süresi on yıldır; süre dolduğunda sayaç yerinde bırakılmaz, sökülüp geçerli muayenesi olan bir sayaçla değiştirilir.
Bu konuda dolaşan bilginin önemli bir kısmı ısı sayaçlarına ait kuralların su sayacına uyarlanmasından doğuyor. İki cihaz ayrı yönetmeliklere tabi, süreleri de aynı değil. Aşağıda su sayacının kendi düzenini, süreyi kimin takip ettiğini ve hangi sayaçların bu kapsamın dışında kaldığını yürürlükteki metne dayanarak ayırıyoruz.
Süre ve dayanağı
Konu, 23/11/2023 tarihli ve 32378 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliği ile düzenleniyor; yönetmelik 1/1/2024 tarihinde yürürlüğe girdi.
Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrası, kapsamdaki sayaçların periyodik muayene sürelerinin EK-1'de belirtildiğini söylüyor. EK-1'in su sayacına ayrılan bölümünde süre açıkça yazıyor: su sayaçlarının periyodik muayene süresi on yıl. Aynı bölümde izin verilen hata payı da debi bölgesine göre ayrılıyor; alt bölgede daha geniş, üst bölgede daha dar bir sınır uygulanıyor.
Damga yılından son yıla sayım
Sayım gün ve ay üzerinden değil yıl üzerinden yürüyor. Yönetmeliğin 8 inci maddesinin aynı fıkrasına göre sayaç yılın hangi ayında damgalanırsa damgalansın o yıl birinci yıl kabul ediliyor; geri kalan süre ertesi yılın başından itibaren sayılıyor.
| Damga yılı | Birinci yıl | Onuncu (son) yıl |
|---|---|---|
| 2016 | 2016 | 2025 |
| 2018 | 2018 | 2027 |
| 2020 | 2020 | 2029 |
Tablo yönetmelikteki sayma kuralının aritmetik karşılığıdır. Cihazın damga yılı sayacın kendi üzerinde bulunur; bu yüzden envanter çıkarılırken daire numarası ve seri numarasının yanına damga yılının da geçirilmesi gerekir.
Süre dolunca ne oluyor
Ne yapılacağını 8 inci maddenin beşinci fıkrası belirliyor: sayaç, onuncu yılı izleyen takvim yılı bitmeden kullanıcı tarafından yerinden alınmalı ve yerine muayenesi geçerli başka bir cihaz konmalı. Bu adım atılmazsa kullanıcı, süresi geçmiş ölçü aleti kullandığı için Kanundaki idari işlemlerle karşılaşıyor.
Metin sayacın yerinde muayene edilmesini değil, değiştirilmesini öngörür; dairede ölçüm kesintisiz sürerken sökülen cihazın muayenesi ayrıca yürütülür. Muayene ve damgalama ücreti ayrı bir yönetmeliğe bağlandığı için bu sayfada tutar yazmıyoruz; başvuru sırasında yürürlükteki ücret esas alınır. Bu masrafın kime düştüğünü su sayacı bedelleri ve abone masrafları yazısında ele aldık.
On yıl kuralı sıcak su sayacına neden uygulanmaz
Sık atlanan nokta burası. Yönetmeliğin 2 nci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi, sıcak su hattında kullanılan sayaçları açıkça kapsamın dışında bırakıyor.
Dolayısıyla yukarıdaki on yıllık süre, dairenin sıhhi sıcak su sayacı için bu yönetmelikten çıkarılamaz. Bu bir boşluk iddiası değil, kapsam tespitidir: cihazınızın hangi düzene tabi olduğunu belirlemek için önce hattın soğuk mu sıcak mı olduğunu ayırmak gerekir. Sıcak su sayacının merkezi sistemdeki yeri ve endeksinin paylaştırmaya nasıl girdiği sıcak su sayacı okuma sayfamızda anlatılıyor.
Yükümlülük kimde
Yönetmelik yükümlülüğü «kullanıcı»ya bağlıyor ve kullanıcıyı sayaç cinsine göre tanımlıyor. 4 üncü maddenin (f) bendinde su sayacının kullanıcısı olarak sayacı şebekede işleten su idaresi, organize sanayi/endüstri bölgesi ya da DSİ Genel Müdürlüğü sayılıyor. Suyu kendi kullanımı için alan kişi ise «tüketici» olarak ayrı tanımlanıyor.
Bunun bina için pratik anlamı şu: şebeke aboneliğine esas sayacın periyodik muayene takibi, yönetmelik bakımından su idaresinin yükümlülüğüdür. Apartmanın kendi içinde gider paylaştırmak için okunan daire sayaçlarını ise yönetmelik ayrıca adlandırmıyor; aynı bent, şebeke dışında ticari amaçla kullanılan sayaçlarda kullanıcıyı sayacın sahibi olarak belirliyor. Paylaştırma sayaçlarının bu tanıma girip girmediği metinden doğrudan okunmuyor; binanızdaki cihaz için karar vermeden önce Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğüne sormak en kısa yoldur.
Süre dolmadan da muayene gündeme gelebilir
Periyodik muayene tek muayene türü değil. Yönetmeliğin 5 inci maddesi onun yanında dört tür daha sayıyor: ilk, ani, şikâyet ve stok muayenesi. Bir dairenin «sayacım fazla yazıyor» itirazı şikâyet muayenesinin konusudur; bu muayenede 6 ncı maddenin dördüncü fıkrası gereği EK-1'deki hata sınırlarının iki katı esas alınır. Yani süre dolmamış olması, tek bir cihaza yönelmiş somut bir itirazın önünü kapatmaz. Şikâyet muayenesinin nasıl başlatıldığını sayaç yanlış ölçüyor şüphesi yazısında adım adım anlattık.
Okuma listesine seri numarasının yanında damga yılı da işlenirse, süresi yaklaşan cihazlar değişim yılı gelmeden görünür. Daire endekslerinin her dönem nasıl kayda geçtiğini soğuk su sayacı okuma sayfamızda anlattık. Cihazlarımızı m-bus.com.tr adresinden inceleyebilirsiniz; uzaktan anlık sayaç okuma için EnerjiPay platformumuzu kullanabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Su sayacı kaç yılda bir değişir?
Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliği'nin ekinde su sayaçları için periyodik muayene süresi on yıl olarak belirlenmiştir. Onuncu yıl bittikten sonraki takvim yılı içinde sayaç sökülür ve yerine muayenesi geçerli başka bir cihaz konur.
Sayacın damgalandığı yıl süreye dahil mi?
Dahildir ve sayımın en çok karıştırılan yanı budur. Süre gün ve ay üzerinden değil yıl üzerinden işler: cihaz ister ocakta ister aralıkta damgalanmış olsun, o yıl sürenin birinci yılı kabul edilir. Geriye kalan dokuz yıl ertesi yıldan itibaren sayılır. Yani 2018 damgalı bir sayacın son yılı 2027'dir.
Daire içindeki paylaşım sayaçları da bu süreye tabi mi?
Yönetmelik yükümlülüğü şebekedeki sayaç için su idaresine veriyor; bina içi paylaşım sayaçlarını ise ayrıca adlandırmıyor. Bu cihazların hangi düzene tabi olduğu metinden doğrudan çıkmadığı için muayene takibinin kimde olacağı kurul kararında yazılmalı, tereddüt hâlinde Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünden teyit alınmalıdır.
Sıcak su sayacı için de on yıl geçerli mi?
Bu yönetmelikten çıkarılamaz. Yönetmeliğin 2 nci maddesi sıcak su hattında kullanılan sayaçları kapsamın dışında tutuyor. Bu yüzden sıcak su sayacının süresi için bu metne dayanılamaz; cihazın tabi olduğu düzen ayrıca belirlenmelidir.
.