Kat istasyonlu binada ısıtma gideri kalorimetre okumasına göre paylaştırılır; sıcak su gideri ise ayrı bir havuz olarak hesaplanır.
Isı gider paylaşımı nedir, nasıl hesaplanır sayfamız paylaşım formülünü ve sayısal bir dağıtım örneğini veriyor; iki ısıtma düzeninin genel kıyası ise kat istasyonu mu kombi mi yazısında yer alıyor. Bu sayfa başka bir soruya bakıyor: kat istasyonlu bir binada ölçümün sınırı nerede bitiyor ve faturanın hangi kalemi hangi havuza giriyor? Hesaptaki asıl ayrıntılar orada başlar.
Tek fatura, iki ayrı gider havuzu
Binaya gelen yakıt faturası tektir ama dairelere iki ayrı kuralla bölünür. Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik (RG 14/4/2008, sayı 26847 mükerrer) bu iki havuzu ayrı düzenler:
| Havuz | Dayanak | Dağıtım kuralı |
|---|---|---|
| Isıtma gideri | m.8/1 | %70 ölçülen tüketime, %30 kapalı kullanım alanına göre |
| Sıhhi sıcak su gideri | m.8/4 ve m.8/5 | Sabit pay uygulanmaz; gider bütünüyle ölçülen tüketime göre dağılır |
Sabit payın ölçütü arsa payı ya da brüt alan değil, m.7/2'nin dediği kapalı kullanım alanıdır. Oranların yönetim planıyla değiştirilemeyeceği ise m.14'te yazılıdır.
Belirleyici soru: kalorimetre neyi ölçüyor?
Kat istasyonlu binada hesabın tamamı bu tek soruya bağlıdır ve cevabı sayacın nereye takıldığından çıkar.
- Sayaç ısıtma devresine takılmışsa ölçülen değer yalnız ısıtmadır. Kullanım sıcak suyunun ürettiği enerji bu okumanın dışında kalır ve ayrıca hesaplanması gerekir.
- Sayaç ünitenin merkezi hat girişine takılmışsa okuma ısıtma ile sıcak su üretimini birlikte kapsar. Bu durumda tek bir kWh değeri iki havuzun toplamını gösterir ve ayrıştırma hesapta yapılmalıdır.
İki kurulum da mümkündür, ancak hangisinin yapıldığı bilinmeden doğru paylaşım hesabı kurulamaz. Bir binada iki biçim karışık uygulanmışsa okunan değerler aynı şeyi anlatmaz ve aynı toplama girmemelidir. Sayacın hangi hatta oturacağı bu yüzden bir montaj tercihi değil, hesabın dayanağıdır; yerleşim kuralları kat istasyonu montajı sayfasında. Projede ünite "daire giriş istasyonu" ya da "substation" diye anılıyorsa ölçüm noktasının daire mi bina girişi mi olduğunu substation ile kat istasyonu farkı yazısından kontrol edebilirsiniz.
Sıcak su gideri ısıtmadan nasıl ayrılır?
Yönetmelik iki ayrı durum tanımlar ve kat istasyonlu binalarda ikincisi geçerlidir:
Sıcak su bağımsız bir sistemden üretiliyorsa (m.8/5-a) hesap basittir: gider, dairelerin su sayaçlarından okunan hacimler oranında dağıtılır. Sabit pay yoktur.
Sıcak su merkezi ısıtmaya bağımlı üretiliyorsa (m.8/5-b) — kat istasyonunun anlık sıcak su üretimi bu gruba girer — önce sıcak suyun harcadığı yakıt miktarı hesaplanır. Yönetmeliğin verdiği yöntem şudur: dönemde kullanılan sıcak su hacmi, suyun çıkış sıcaklığı ile soğuk su referans sıcaklığı arasındaki farkla ve sabit bir kayıp katsayısıyla çarpılıp yakıtın alt ısıl değerine bölünür. Çıkan yakıt miktarı birim fiyatla çarpılarak sıcak su gideri bulunur, bu tutar toplam yakıt giderinden düşülür ve kalan tutar ısıtma havuzu olarak %70/%30 formülüne girer.
Pratik sonuç: kat istasyonlu binada daire içindeki sıcak su sayacı bir konfor aracı değil, hesabın zorunlu girdisidir. Hacim okunmazsa iki havuz ayrıştırılamaz ve sıcak suyun yakıt payı ısıtma giderinin içinde kalarak yanlış ölçütle dağılır. Bina ölçeğindeki hesabı merkezi sistemde sıcak su hesaplama sayfasında ele aldık.
Kolon kayıpları ve bekleme kaybı hangi havuza girer?
Kat istasyonunun kalorimetresi daire girişindeki enerjiyi sayar. Dolayısıyla merkezi hattın kolonlarında ve dağıtım borularında kaybolan ısı hiçbir dairenin okumasında görünmez. Bu bir eksiklik değildir: m.8/1 sabit payın ne karşılığı olduğunu açıkça sayar: ortak kullanım mahalleri, sistem kayıpları, asgari ısınma ile işletme giderleri. Yani kolon kayıpları zaten %30'luk sabit payın içindedir ve ayrıca hesaplanmaz.
Bakanlığın yorumuna göre işletme giderleri için de aynı mantık geçerlidir: bakım ve ölçüm giderleri ayrı kalem olarak faturalanmaz, toplam gider tutarına eklenir ve bütünüyle %70/%30 ayrımına girer. Bunun pratik sonucu, ısıtmasını kapatan dairenin de sabit payı ödemeye devam etmesidir.
Binada hem kat istasyonu hem ısı pay ölçer varsa
Kademeli dönüşüm yapan binalarda sık görülür: bazı daireler kalorimetreden, bazıları radyatör üstü pay ölçerden okunuyor. Yönetmelik bu karma duruma özel bir kural getirir (m.7/5): bina tüketiminin tamamı önce ölçülür, ardından her ekipman türü kendi kullanıcı grubu içinde ayrı bir paylaşıma tabi tutulur. İki aşamalı bu hesap zorunludur.
Sebebi ölçü birimidir: kalorimetre kWh cinsinden doğrudan enerji ölçer, pay ölçer ise radyatör katsayısına dayalı oransal bir birim üretir; iki birimi tek toplamda birleştirmek hesabı bozar. İki grubun okunma düzenini kalorimetre okuma ile ısı pay ölçer okuma hizmet sayfalarımız anlatıyor. Kademeli dönüşümde ünite bütçesini hangi kalemlerin belirlediğini kat ısı istasyonu fiyatı yazısında ele aldık.
Ölçülmeyen mahaller ve ölçülmesi zorunlu olanlar
m.5/4 iki listeyi ayırır. Ortak alanlarda (merdiven sahanlığı, giriş holü, ısıtma merkezi ve benzerleri) tüketim ölçülmez; bu mahallerin ısıtması zaten sabit payın karşılığıdır. Kapıcı dairesi ile yüzme havuzu, sauna ve benzeri yoğun tüketimli mahallerde ise ölçüm mecburidir. Kapıcı dairesinden yakıt ücreti alınmasa bile ölçüm yapılması gerekir.
Kat istasyonlu binalarda bu ayrım sık atlanır: kapıcı dairesine de ünite konulur ama sayacı okuma listesine alınmaz. Sonuç, toplam ölçülen tüketimin eksik çıkması ve tüm dairelerin payının kaymasıdır.
Ön ödemeli sistemde durum farklıdır
Ön ödemeli sistem kurulmuş binalarda yönetmelik bir istisna tanır: m.9/1 uyarınca paylaşım bildirimine ilişkin m.5/7 ile paylaşım formüllerini içeren m.8 uygulanmayabilir. Bu durumda gider, ön ödemeli cihazın kendi yükleme ve tüketim kaydı üzerinden yürür. Bu düzenin nasıl işlediğini ön ödemeli kalorimetre nedir yazımızda ele aldık.
Nortek Enerji, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan yetkili bir firmadır (yetki belgesi no: 205) ve ISO 9001 belgesine sahiptir (belge no Q936647525). Cihazlarımızı m-bus.com.tr adresinden inceleyebilirsiniz; uzaktan anlık sayaç okuma için EnerjiPay platformumuzu kullanabilirsiniz.
Kat istasyonlu binanızın paylaşımını biz yürütelim. Daire sayısını, sayaçların hangi hatta takılı olduğunu ve sıcak su sayacı bulunup bulunmadığını iletin; dönemsel okuma ile gider paylaşım belgesinin hazırlanması fatura paylaşımı hizmetimizle yürütülür. Bilgileri 0505 059 88 58 numarasına ya da iletişim formu üzerinden gönderebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Kat istasyonundaki kalorimetre sıcak suyu da ölçüyor mu?
Sayacın nereye takıldığına bağlıdır. Isıtma devresine takılmışsa yalnız ısıtmayı ölçer ve sıcak su ayrıca hesaplanır; ünitenin merkezi hat girişine takılmışsa okuma ısıtma ile sıcak su üretimini birlikte kapsar. Doğru hesap için hangi kurulumun yapıldığının bilinmesi gerekir.
Kat istasyonlu binada sıcak su sayacı olmazsa ne olur?
Isıtma ve sıcak su havuzları ayrıştırılamaz. Sıcak suyun harcadığı yakıt payı ısıtma giderinin içinde kalır ve dairelere sıcak su tüketimleriyle ilgisiz bir ölçüte göre dağılır. Sonuç, az sıcak su kullanan dairenin fazla, çok kullananın az ödemesidir.
Kolon borularındaki ısı kaybını kim ödüyor?
Daire kalorimetreleri bu kaybı görmez, çünkü ölçüm noktası daire girişidir. Yönetmelik sistem kayıplarını sabit payın karşılığı olarak sayar; dolayısıyla kolon kayıpları %30'luk payın içindedir ve kapalı kullanım alanı oranında dağıtılır.
Bazı dairelerde kat istasyonu, bazılarında pay ölçer var. Tek hesapta toplanır mı?
Toplanmaz. Yönetmelik karma ekipman durumunda iki aşamalı hesabı zorunlu kılar: bina tüketiminin tamamı önce ölçülür, ardından her ekipman türü kendi kullanıcı grubu içinde ayrı paylaşıma tabi tutulur. Sebebi kalorimetrenin kWh, pay ölçerin oransal birim üretmesidir.
Kapıcı dairesindeki kat istasyonu okunmalı mı?
Okunmalıdır. Yönetmelik kapıcı dairesini ölçümü mecburi mahaller arasında sayar; yakıt ücreti alınmasa bile ölçüm yapılması gerekir. Okunmadığında binanın toplam ölçülen tüketimi eksik çıkar ve bütün dairelerin payı kayar.
Daire uzun süre boş kalırsa gider çıkar mı?
Boş dairede de sabit pay doğar, çünkü %30'luk bölüm tüketime değil kapalı kullanım alanına bağlıdır. Ayrıca yönetmelik mahal sıcaklığı için asgari bir sınır öngördüğünden, boş dairede de ölçülen bir tüketim oluşması beklenir.
.